Żeglarskie FAQ

Po wyjątkowo ciężkiej londyńskiej nocy i następującym po niej jeszcze cięższym poranku przystępuję niniejszym do skatalogowania pytań, które zadają początkujący żeglarze morscy. Zacznę od hitu, który padł dziś z rana, z ust, czy bardziej spod palców mojej koleżanki.

Jak nazywa się morski odpowiednik przejażdżki?

Rejs.

Dokąd popłyniemy?

To pytanie, które pojawia się zawsze na początku rejsu. W przypadku rejsów etapowych występuje w odmianie: którędy popłyniemy.
Może się to wydawać dziwne, ale decyzję o tym dokąd się popłynie podejmuje się zwykle dnia w którym się wypływa, no może dzień wcześniej.
W warunkach bałtyckich, gdzie pogoda kapryśną jest planowanie trasy najlepiej zrobić mając najświeższą prognozę i to najlepiej porównać kilka niezależnych źródeł.
Dobór trasy zależy od trzech czynników: wiatru, wiatru i jeszcze raz wiatru. Należy pamiętać, że gdy np. aplikacja Windy pokazuje nam kierunek i siłę wiatru, to warto rzucić okiem na porywy, czy przypadkiem ambitna szóstka Beauforta nie jest już w porywach ósemką. Nie należy też planować trasy pod kątem mniejszym niż jakieś 70 stopni do linii symbolizujących kierunek. Teoretyczny bajdewind jakim wyobrażamy sobie, że powinniśmy popłynąć po prostu nie wyjdzie, bo ze względu na wiatr własny jachtu zmieni się po prostu w kąt martwy, albo bajdewind tak ostry, że nie dość że będzie ostra jazda w przechyle to jeszcze nędzna prędkość.

Czy na pewno dopłyniemy tam, gdzie zaplanowaliśmy?

Nie. W żeglarstwie nie ma nic pewnego i dlatego do dziennika jachtowego nie wpisuje się portu przeznaczenia. Przykłady tylko z dwóch miesięcy.
W pierwszym sierpniowym rejsie, prawie dopłynąłem do Ustki. W drugim, dopłynąłem na Łotwę, a potem pod Gotlandią zrealizowałem ponownie wariant ustecki i zjechałem bez zawijania do portu prosto na Hel. We wrześniowej etapówce zamiast zakończyć etap w Jastarni, byłem zmuszony zostać przez tydzień w Lipawie. Na ostatnim październikowym rejsie prawie dopłynąłem na Bornholm i ze względu na awarię musiałem zjechać do Ustki.
Przygoda, przygoda.

Co zabrać na rejs?

Dużo dobrego humoru i wyrozumiałości dla innych ludzi. To warunek niezbędny, żeby w ogóle myśleć o żeglowaniu po morzu. Gdy się przebywa z nieznanymi ludźmi przez tydzień na ograniczonej przestrzeni, gdzie trzeba załatwiać wszystkie potrzeby fizjologiczne niemalże na widoku innych - bez humoru ani rusz.
Ponadto: śpiwór (zależy od firmy), sztormiak, rękawiczki, czapkę, szalik, jak się ma miejsce w bagażu to kalosze, powerbank, ubrania. I to w zasadzie tyle z rzeczy niezbędnych, bo pozostałe przedmioty zwykle się na jachtach znajdzie.
Z ubrań najwygodniej wziąć ze sobą po prostu dres.
Nie należy ze sobą natomiast brać: hektolitrów alkoholu, aviomarinu (potwornie otępia), latarek - albo ich nie nadużywać w nocy, walizek na kółkach - bo nie ma ich gdzie trzymać, laptopa - bo to wakacje w końcu mają być, a poza tym laptopy bardzo źle znoszą latanie po wnętrzu jachtu.

Jak się przygotować do rejsu?

Nikt nie będzie wymagał cudów od niedoświadczonego załoganta, ale bardzo ułatwia życie skipperowi jak nawet niedoświadczony żeglarz rozumie pojęcia takie jak: dziób, rufa, prawa, lewa, cuma, cuma nabiegowa, półkluza, knaga
Warto nauczyć się wiązać trzy węzły: ratowniczy, knagę i wyblinkę.
A jak już załogant jest w stanie rozpoznać światła statków - to już w ogóle bomba.

Jakich programów używasz do żeglowania?

Zasadniczo wspomagam się trzema:

Navionics HD - kapitalne mapy i przy okazji GPS. Mam go na tablecie kupionym specjalnie na tą okazję i sprawuje się rewelacyjnie. Navionics ma opcję Sonic Charts, która pokazuje bardzo dokładne głębokości, a także dokładne opisy świecenia różnych pław i staw.

Windy - stacja pogodowa w komórce. Znane dość powszechnie, pokazuje wiatr i jego porywy oraz co bardzo ważne: falowanie. Zwykle jest dość dokładne w prognozowaniu pogody.

Bitzortung.en - to nie program a po prostu strona internetowa, gdzie w czasie rzeczywistym pokazywane są wyładowania elektromagnetyczne nałożone na mapę. Pozwala to na przewidywanie w którą stronę przemieszcza się burza, jak jest daleko i jak bardzo intensywna.

Czasem, gdy zdarza mi się płynąć jachtem bez AIS (automatycznej identyfikacji statków), korzystam z Marine Radar - można sobie pomóc i rzucić okiem jak coś w nocy płynie, jaką ma prędkość i kurs.

Czy będziemy mogli sobie popływać w sztormie, żeby zobaczyć jak to jest?

Nie, nie, nie i jeszcze raz nie. Jak się tylko da, to w sztormie się NIE pływa. Jest to nieodpowiedzialne, niebezpieczne, niekomfortowe, obciążające dla sprzętu i ludzi.
Jeśli ktoś chce popływać w sztormie "z kimś bardziej doświadczonym" to mówię od razu, że Ci najbardziej doświadczeni planują podróż tak, żeby sztormować w barze, albo na przykład w SPA.
A jak jest? Ch...owo jest i tyle.

Która kabina jest najlepsza?

Ogólnie rzecz biorąc najspokojniej jest zwykle na rufie. Dziób jest bardziej hałaśliwy, szczególnie przy pływaniu w bajdewindzie, ale zazwyczaj trochę bardziej przestronny. Najmniej fajnie śpi się w mesie, bo wszyscy Ci w kółko będą łazić po sypialni.

Jak mam sobie radzić z chorobą morską?

Uwierzyć w to, że nie istnieje. A jak się jest człowiekiem małej wiary to najlepiej po prostu oddać Neptunowi co do niego należy i się czymś zająć np. sterowaniem. Wszystkie inne środki działają o ile się w nie wierzy.
Nie polecam aviomarinu - najedzenie się tym specyfikiem wycina spory kawałek życiorysu.



Do następnego!

Bałtycki alfabet cz.2 M - Ż

Mojego bałtyckiego słowniczka ciąg dalszy. Poprzednie pisane w porcie, to na morzu. Na północ od Jastarni, płynąc z zawrotną prędkością 1.8 kt. Noc ciemna i głucha i tylko ORP Lech wywołuje się z jachtami uparcie chcącymi przepłynąć po jego łańcuchu kotwicznym. Do Nexo jeszcze daleko, a wiatr ma się zacząć około 6 rano. Gdy załoga kolektywnie odrzuca pomysł wejścia Władysławowa, prowadzącemu jednostkę pozostaje jedynie usiąść i coś napisać. Zdjęcia dołożę wkrótce. 

K jak Kataryna – nie chodzi o popularną swego czasu blogerkę. Kataryna to innymi słowy silnik diesla w który wyposażone są jednostki morskie. Kataryna wydaje z siebie dźwięki, które albo są kojące, albo wkurzające, zależnie od okoliczności. O katarynę każdy żeglarz dba. Pamiętać należy, że zarówno po angielsku, jak i po rosyjsku i francusku jacht jest rodzaju żeńskiego. Należy więc traktować go jak kobietę, czyli zazwyczaj delikatnie. Trzymając się tej analogii, kataryna to ta najdelikatniejsza część ciała kobiety, którą należy traktować z dbałością i atencją jak największą. Wszelkie gwałtowne ruchy manetką - surowo zabronione. 

Ł jak ładowanie telefonów – na jachtach na których żegluję, są niestety jedno, może dwa gniazda zapalniczek, do których można wpiąć się z telefonicznymi ładowarkami. Problem w tym, że zwykle jest ich zdecydowanie mniej niż chętnych do ładowania telefonów niż gniazd co prowadzi do wiecznej wojny gestów między członkami załogi. Sprawdzanie: "ty masz już 26% a ja tylko 9 - wyłączę Cię". Telefony najlepiej przełączyć w tryb samolotowy, gdy kończy się zasięg, a najlepiej wziąć również ze sobą powerbank.

M jak morska choroba – największy mit i ściema żeglarstwa. Tzw. Choroba morska nie istnieje. Jak jeszcze nie byłeś na morzu, to dalej nie czytaj.

Istotą tego dziwnego zjawiska jest, moim przynajmniej zdaniem, impreza w przeddzień wyjścia z portu. Na to zjawisko istnieje inna nazwa – kac.

Załogi pierwszego dnia, siedzą zwykle na pokładzie, wierząc, że ochroni ich to przed nieprzyjemnymi skutkami bujania. Trochę tak jest, że gdy się stoi na sterze, jest jakoś łatwiej.

Najważniejsze, to się nie poddać. Widziałem ludzi, którzy najedli się aviomarinu i szli spać na 50 godzin. Znam takich, którzy nagle przestają komunikować – nie wykonują poleceń i innych, którzy poruszają się wówczas pod pokładem na czworaka. Znam też takich, którzy wymiotują – i Ci są najrozsądniejsi – trzeba to z siebie po prostu wyrzucić i tyle. Najgorsze natomiast co można zrobić, to się poddać i przeczekiwać bezczynnie skupiając się na swoim cierpieniu. Wtedy nie ma szans, żeby samo z siebie przeszło. Trzeba się czymś zająć. Różne metody, których pełno można znaleźć w internecie – wszystkie są skuteczne. Pod warunkiem, że się w nie uwierzy. Do pewnego czasu byłem przekonany, że pomaga imbir. Gdy podałem go koleżance i natychmiast zwróciła tyle co zjedzony obiad – przestałem weń wierzyć. Równie skuteczne jest po prostu uwierzyć, że choroba morska nie istnieje i to moja najbardziej preferowana metoda jej leczenia.

A poza tym, jak mawiają starzy żeglarze, najbardziej niezawodna metoda to usiąść pod najbliższym drzewem.

Tak zwana choroba morska, ma kilka stadiów przystosowania:

Pierwsze – wytrzymać w ogóle i się na jachcie nie męczyć.

Drugie – wytrzymać w mesie siedząc i normalnie rozmawiając

Trzecie – ugotować obiad na wodzie

Czwarte – „dwójka” w toalecie.

N jak noc. Noc na morzu to wielkie przeżycie za pierwszym razem. Za każdym następnym zresztą niewiele mniejsze. W nocy wyłażą na Bałtyk statki i suną sobie bezdźwięcznie po morzu, złowrogo tylko łypiąc światłami. Noc to moment, gdy na jachcie życie zwykle zamiera. Pomijając pierwsze dni rejsów stażowych na wysokiej fali, gdy załogi wykazują ogromne zainteresowanie spędzaniem czasu na pokładzie. Noc to świetny moment, by w bajdewindzie, w kabinie dziobowej, położyć się w poprzek, oprzeć stopy o sufit i pogadać o życiu, posłuchać chlupoczącej wody, albo przeraźliwego łomotu dziobu walącego o falę. Załogi w nocy uwielbiają pasjami światło. Latarki mrugają jak stroboskopy na dyskotece, oślepiając wszystkich wokół. Jednym z wymogów uzyskania morskiego świadectwa zdrowia, jest przejście testów psychotechnicznych w tym noktowizji i wrażliwości na olśnienia. W nocy, w co nikt z załóg nie chce uwierzyć – jest tak naprawdę mnóstwo światła. Trzeba tylko dać oczom szansę je znaleźć, a źrenicom chwilę na otwarcie się. Nie nadużywajmy.

O jak Obywatel N. Czyli Neptun – Nie wiem czy rozsądnie o tym pisać mając przed sobą jeszcze kilkadziesiąt mil do przepłynięcia. Zaryzykuję. Wyjątkowo mściwy typ, który wespół z wiatrem rozdaje karty na morzu.

Będąc żeglarzem, człowiek staje się przesądny. Nie dalej jak wczoraj, dwie godziny po tym jak do osobistego logbooka wpisałem sobie, że płynę do Nexo, a byłem jeszcze w drodze – urwała mi się szekla podtrzymująca genuę. Aż strach pomyśleć co by było, gdybym wpisał port przeznaczenia do dziennika jachtowego. Nigdy go nie prowokujcie, a kilkadziesiąt mililitrów whisky wlanej do morza nie jest całkowicie inwestycją bez zwrotu.

P jak prowiant. A co za tym idzie jedzenie. Na ogół początkujące załogi myślą, że będą w stanie jeść. Życie dość szybko to weryfikuje. Najczęściej kupowane: ryż, makaron i wszelkie do nich dodatki. Dziwnym trafem wszyscy nagle na morzu lubią jeść kisiel – bo podobno wychodzi tak samo łatwo jak wchodzi.

R jak rozmowy – tych na morzu sporo, zwykle rzecz jasna morskie opowieści. Na rejsach stażowych zabawne w dwójnasób, bo załogi zwykle świeże – drugi albo trzeci raz w morzu, a opowieści jak z czterdziestoletniej kariery rybaka z Jersey. Głównym tematem są oczywiście „uprawnienia”. Co zabawne, nikt jeszcze w przekonujący sposób nie odpowiedział mi na pytanie na co mu właściwie te uprawnienia. Pytań pojawia się bardzo wiele. W ramach tego bloga myślę, że zrobię swego czasu swoiste FAQ, gdzie najczęstsze pytania się pojawią.

S jak seks – chodzę nieogolony, niedomyty, niewyspany, w brudnych ubraniach. Przesiąkam specyficznym zapachem łódki, fajek i kawy. Na miasto wychodzę w spodniach od dresu, bo nie chce mi się przebierać i nawet latem zdarza mi się nosić wełnianą czapkę. Bluza z kapturem, którą mam, służy mi już od lat trzech. Ale mimo to uważam się za dżentelmena pełną gębą i o seksie, a szczególnie swoich doświadczeniach w tej materii pisał nie będę, bo nie wypada.  Zresztą o czym pisać po powyższym opisie, jakże seksownego żeglarza. A kto się dał nabrać, niech też uważa na reklamy w telewizji i innego rodzaju działania marketingowe.

T jak tęsknota -żeglarze to najwięksi schizofrenicy na świecie. Na morzu tęsknią za lądem, a na lądzie za morzem. Tęsknota żeglarska jest jednak inna niż lądowa. Na morzu niby się ciągle coś dzieje, ale jednak stałe pozbawienie się bodźców, które wpływają na przeciętnego mieszkańca dużego miasta, powoduje, że tęskni się dużo intensywniej. Tęskni się do osób, które nawet przelotnie się niegdyś poznało, jakichś pociągowych znajomości, portowych przelotnych flirtów sprzed kilku miesięcy, przyjaciół żeglarzy, których znało się tydzień lata temu, a kontakt się gdzieś utrzymał. Dwutygodniowa z kimś znajomość, w warunkach gdy nie ma bodźców, które mogłyby ją przyćmić, jest materiałem do wielogodzinnych wspomnień, analizy każdego szczegółu czasu spędzonego wspólnie, każdego gestu i słowa, spojrzenia. Osoby stają się sobie niezwykle bliskie w niezwykle krótkim czasie. Ktoś, kto schodzi na ląd i trafia w wir zajęć codziennych, innych emocji i problemów – zapomina. Żeglarz natomiast tęskni tak intensywnie jak bardzo intensywnie pamięta, a pamięta jako się rzekło bardzo intensywnie. Monotonia morza nie dostarcza wystarczającej ilości bodźców pozwalających na szybkie zapominanie. Więzi w tym świecie tworzą się szybko i bywają zadziwiająco trwałe – dużo trwalsze niż te zawarte na lądzie.

W jak wiatr – demiurg i jedyny prawdziwie rozdający karty na morzu. W zależności od tego czy wieje i jak wieje można płynąć albo i nie. Im dłużej się pływa, tym bardziej żeglarz zdaje sobie sprawę z tego jak wąski tak naprawdę jest „przedział żeglowny”. No bo tak: przeciętny morski jacht ma szansę wypełnić żagle i nabrać jakiejkolwiek prędkości sensownej gdy wieje lekko powyżej 12 węzłów i tak naprawdę najfajniej żegluje się gdzieś do węzłów 20 – 25. Powyżej 25 trzeba uż myśleć o refowaniu, w okolicach 30 zwykle zaczyna łódkę już dość poważnie przechylać. Powyżej 35 wszystko wyje, gwiżdże i huczy, przy ponad 40 robi się już bardzo, bardzo nieprzyjemnie. Nie dość, że wiatr jest na tyle wredny, że wieje z różną siłą, co zmusza do sporych kombinacji to jeszcze wieje z różnych kierunków, co również bywa upierdliwe. Jak za bardzo z przodu – źle bo nie popłyniesz, a nawet jak popłyniesz to będziesz jechać na burcie i chodzić głodny, bo w przechyle nikt nie da rady niczego ugotować. Jak za bardzo z tyłu – znowu problem, bo grot zasłania genuę i się źle steruje, a poza tym niewprawieni sternicy doprowadzają do niekontrolowanych zwrotów przez rufę…

Z jak „za cudowne ocalenie” – żeglarski toast. Nie pije się „na zdrowie”, ani żadne takie. Za cudowne ocalenie w warunkach bałtyckich, jest toastem najbardziej stosownym.

Ż jak żeglarz, czyli siłą rzeczy ja. I o tym jak żyje żeglarz możecie poczytać w następnych częściach tego bloga.